ნამის წერტილი და ობი — ჩანს, სად სველდება კედელი

როგორ მუშაობს

რა არის ნამის წერტილი და რატომ სველდება კედელი

ბინაში ჰაერი ყოველთვის შეიცავს წყლის ორთქლს. რაც უფრო თბილია ჰაერი, მით მეტ ორთქლს იტევს. როცა თბილი ტენიანი ჰაერი ცივ ზედაპირს ეხება, ორთქლის ნაწილი კონდენსირდება — ეს არის ნამის წერტილი: ტემპერატურა, რომელზეც მოცემული ტენიანობის ჰაერი გაჯერებული ხდება.

20 °C-ზე და 50 % ტენიანობაზე ნამის წერტილი დაახლოებით 9,3 °C-ია. ეს ნიშნავს, რომ ამ ოთახში 9,3 °C-ზე ცივი ყველა ზედაპირი სველი იქნება. ზამთარში ასეთია გარე კედლების კუთხეები, ფანჯრის ღიობები, კარადის უკანა კედელი და გადახურვის ფილის გასწვრივი ზოლი.

ორთქლი ზედაპირზე არ ჩერდება: ის კედლის სისქეში დიფუზირდება. თუ კონსტრუქციის შიგნით არის ფენა, სადაც ტემპერატურა ნამის წერტილზე დაბალია და ორთქლი მას მაინც აღწევს, კონდენსატი კედლის სისქეში გამოიყოფა — თბოიზოლაცია სველდება, კარგავს თბოდაცვას, ინგრევა შტუკატური. გარეგნულად კედელი მშრალია, შიგნით კი ნელი დაზიანება მიმდინარეობს.

როგორ წავიკითხოთ შედეგი

• U-მნიშვნელობა — რამდენ სითბოს კარგავს 1 მ² კონსტრუქცია. თბილისში გარე კედლის სამუშაო მიზანია არაუმეტეს 0,4 ვტ/(მ²·კ).
• ზედაპირის ტემპერატურა θsi — თუ ის ნამის წერტილზე დაბალია, წყალი პირდაპირ კედელზე გამოიყოფა. სწორედ ამას ცვლის შემოწმების ადგილი: სწორი კედელი, კუთხე თუ ავეჯის უკან.
• ტენიანობა ზედაპირთან — ობისთვის მთავარი პარამეტრი. სოკო იზრდება 80 %-დან ხილული კონდენსატის გარეშეც.
• fRsi — ტემპერატურის ფაქტორი. თუ ის საჭიროზე დაბალია, გაქვთ ცივი ხიდი და ჰაერის გაშრობა უსარგებლოა: საჭიროა კონსტრუქციის გამოსწორება.
• კონდენსაციის ზონა — ფენა, სადაც ორთქლის წნევამ გაჯერების წნევა გადააჭარბა, და ტენის დაგროვება გრამებში მ²-ზე დღეში.

რატომ ჩნდება ობი კონდენსატის გარეშე

ობს გუბე არ სჭირდება — საკმარისია ზედაპირთან მდგრადი ტენიანობა 80 %-ზე მეტი და ტემპერატურა 5-დან 30 °C-მდე. ამიტომ სოკო ხშირად იზრდება დივნის უკან კუთხეში, სადაც კედელი სულ 2–3 °C-ით ცივია: ჰაერი არ ერევა, ტენი არ გაიტანება და ფარდობითი ტენიანობა უშუალოდ ზედაპირთან 85–90 %-მდე იწევს.

აქედან ორი დასკვნა. პირველი: ბრძოლა უნდა მიმდინარეობდეს არა ლაქასთან, არამედ ზედაპირის ტემპერატურასთან და ჰაერის ტენიანობასთან. მეორე: ობის შეღებვა, გიფსმუყაოთი დაფარვა ან ქლორით რეცხვა მიზეზის აღმოფხვრის გარეშე ფულის ფლანგვაა — სოკო 2–4 კვირაში დაბრუნდება.

საქართველოს კლიმატის თავისებურებები

თბილისი. ზამთარი რბილია, მაგრამ დაუთბუნებელი აგურისა და პანელის სახლები ოთახში 20 °C-ის დროს ზედაპირზე 11–13 °C-ს იძლევა. 60 %-ზე მეტ ტენიანობასთან ერთად ეს ობის ტიპური მიზეზია კუთხეებსა და ღიობებზე. გათბობა ხშირად ერთ ოთახშია, დანარჩენი ცივდება — სწორედ იქ ჩნდება სოკო.

ბათუმი და ქუთაისი. ტენიანობა 75–80 % მთელი წლის განმავლობაში. აქ საშიშია არა მხოლოდ გათბობის სეზონი: ზაფხულში კონდიციონერი კედელს შიგნიდან აცივებს და კონდენსატი შიდა ზედაპირზე გამოიყოფა, გარედან კი ტენიანი ზღვის ჰაერი კონსტრუქციას კვებავს. ორთქლისთვის დახურული გარე ფენები ამ კლიმატში განსაკუთრებით მავნეა — კედელი ვერ შრება.

გუდაური, ბაკურიანი. საანგარიშო ტემპერატურა −6 °C და ქვემოთ. აქ 100–150 მმ გარე თბოიზოლაციისა და კარკასულ კონსტრუქციებში სწორი ორთქლის იზოლაციის გარეშე ყოველი შეცდომა თბოიზოლაციას ერთ სეზონში ასველებს.

თუ ნორმალური ვენტილაციის გაკეთება შეუძლებელია

ჰაერცვლა ერთადერთი ზომაა, რომელიც ზედმეტ ორთქლს აშორებს კედლების შეხების გარეშე. მაგრამ თბილისის ძველ ფონდში ვენტარხი ხშირად გატენილია ან საერთოდ არ არის, სრული შემომყვან-გამწოვი სისტემა კი ჭერის სიმაღლეს, არხების გაყვანასა და რემონტის ბიუჯეტს ეჯახება.

ამ შემთხვევაში მუშაობს წერტილოვანი გადაწყვეტა — შემომყვანი დანადგარი რეკუპერაციით: ბრიზერი ან Prana-ს ტიპის რეკუპერატორი. Ø100–160 მმ ხვრელი გარე კედელში, 30–120 მ³/სთ სუფთა ჰაერი, გამავალი ნაკადის სითბოს 70–90 %-ის დაბრუნება. ზამთარში ოთახს არ აცივებს, ბინაში არხები არ სჭირდება, მონტაჟი ერთ დღეში. სიმძლავრეს ოთახის მოცულობითა და ადამიანების რაოდენობით ვარჩევთ და ვამონტაჟებთ.

ეფექტი შეამოწმეთ თავად კალკულატორში: ბლოკში «როგორ გამოვასწოროთ» არის ვარიანტი ბრიზერით — ის თქვენს ოთახში ტენიანობას შემომავალი ჰაერის გათვალისწინებით გადათვლის და აჩვენებს, ქრება თუ არა ობის რისკი.

სად არის ზღვარი. მოწყობილობა ჰაერის ტენიანობას ამცირებს, მაგრამ ზედაპირის ტემპერატურას არ ზრდის. თუ ცივი ხიდი გაქვთ და fRsi ნორმაზე დაბალია, მარტო ვენტილაციით საქმე არ მოგვარდება — საჭიროა კვანძის დათბუნებაც.

რა გავაკეთოთ შედეგით

გაანგარიშება სტაციონარულია, გლაზერის მეთოდით (EN ISO 13788). ის პატიოსნად აჩვენებს, მუშაობს თუ არა ფენების ნაკრები პრინციპულად, და პოულობს უხეშ შეცდომებს: შიდა თბოიზოლაცია ორთქლის იზოლაციის გარეშე, ორთქლისთვის დახურული შტუკატური გაზობეტონზე, თბოიზოლაციის არასაკმარისი სისქე. ის არ ითვალისწინებს სეზონურ დაგროვებას, წვიმას, მზეს და კაპილარულ აწევას — სადავო კვანძებისთვის საჭიროა არასტაციონარული გაანგარიშება და ადგილზე დათვალიერება.

შეინახეთ გაანგარიშების ბმული ან გამოგზავნეთ ანგარიში — ჩვენ დავათვალიერებთ კვანძს, შევამოწმებთ ფენებს და შემოგთავაზებთ გადაწყვეტას, რომელიც რეალურად გაშრება.